Preminula En Rajs, autorka romana „Intervju sa vampirom“

Američka spisateljica En Rajs, čiji je roman „Intervju sa vampirom“ prodat u više od 150 miliona primeraka, umrla je u 81. godini.

En Rajs

Njen sin Kristofer Rajs, takođe pisac, objavio je vest na zvaničnom profilu na Fejsbuku En Rajs, napisavši da je umrla od komplikacija izazvanih moždanim udarom.

„Ogromna tuga naše porodice ne može se opisati“, napisao je Kristofer. „Kao majka, podrška koju mi je pružala je bila bezuslovna – naučila me je da prihvatim svoje snove, odbacim konformizam i suočim se sa mračnim glasovima straha i sumnje u sebe. Kao pisac, naučila me je da se oslobodim granica žanra i prepustim svojim strastima…“, stoji između ostalog u ovoj objavi.

En Rajs je rođena u Nju Orleansu, koji će postati mesto gde se odigrava radnja većine njenih romana. Sa 16 godina se preselila u Teksas gde je upoznala Stena Rajsa, pesnika, koji će joj kasnije postati muž. Započela je studije na ženskom univerzitetu u Teksasu, ali se ubrzo preselila i skrasila sa mužem u San Francisku gde je kasnije završila državni univerzitet.

Pisanje svoje prve knjige Intervju sa vampirom je zavrila 1973. godine dok je tugovala zbog gubitka svoje šestogodišnje ćerke koja je umrla od leukemije, ali je objavljen tek 1976. Prve kritike koje je roman dobio po objavljivanju su bile prilično pomešane, ali je kasnije ocenjen kao najbolje delo u modernom vampirskom žanru i iznedrio je 11 nastavaka pod zajedničim nazivom Vampirske hronike.

Dela En Rajs se često svrstavaju u gotički žanr a najčešće teme su joj ljubav, smrt, besmrtnost, egzistencijalizam. Za obožavaoce, njene knjige su među najboljim u žanru moderne fantastike, dok su za kritičare barokne, prenakićene i neintelektualne.

Nil Džordan je 1994. godine režirao adaptaciju Intervjua s vampirom prema njenom romanu. U glavnim ulogama su Tom Kruz kao Lestat, Bred Pit kao Luis i mlada Kirsten Danst kao Klaudija. Druga adaptacija Vampirskih hronika snimljena je 2002, a film kombinuje događaje iz druge i treće knjige, Kraljica prokletih. U glavnoj ulozi kao Lestat ovog puta je bio Stjuart Tounsend.

Takođe, ekranizovani su i Izlaz u raj, Život Mejferskih veštica u obliku mini-serije.

Preminio član ekipe filma Indijana Džons

Član ekipe novog filma “Indijana Džons”, koji se trenutno proizvodi u Maroku Nik Kupak (54) pronađen je mrtav u svom hotelu u Fesu.

Indiana Jones 5

Trenutne istrage pokazuju da je muškarac umro prirodnom smrću. Nakon tragedije koja je zadesila set filma ‘Rust’, koja je pokvarila smrt rediteljke Alene Hačins usled slučajnog hica iz pištolja glumca Aleka Boldvina, još jedna dramska epizoda pogodila je američku grupu.

– Naša srca su za porodicu i prijatelje Nika Kupaka, neverovatno talentovanog kolege i člana filmske zajednice koji će nam jako nedostajati – navodi se u saopštenju.

Kupak je ranije radio na filmu “Hari Poter”, “Park iz doba iz doba jure”, “Čuvari galaksije” i na nekim filmovima “Ratova zvezda”.

IN MEMORIAM: Ričard Doner

Ričard Doner, holivudski režiser i producent, najpoznatiji po kultnim filmovima “Superman”, “Predskazanje”, “The goonies”, i “Smrtonosno oružje” u nastavcima, preminuo je u 91. godini. Kako su potvrdili njegova supruga Loren Doner i menadžer, slavni producent umro je u ponedeljak, ali nije objavljen uzrok smrti.

Ričard Doner

Doner je započeo karijeru režirajući na televiziji. Njegove su poznate emisije iz 60-ih, “Route 66”, “Rifleman”, “The Twigliht Zone”, “The Man From U.N.C.L.E.2, “Gilligan’s Island”, “Perri Mason” i “The Wild Wild West”.

Nakon debitantskog igranog filma “X-15” iz 1961. godine sa Čarlsom Bronsonom, usledila je i kriminalna komedija “Salt & Pepper” iz 1968.

Doner je snimio film “The Omen”, 1976. godine, a dve godine kasnije nastao je “Superman”, originalni film o superherojima.

Stiven Spilberg, koji je napisao priču na kojoj je zasnovan Gunisi, rekao je za Varajaeti da je Doner bio „nadaren za mnogo žanrova“.

“Biti u njegovom okruženju bilo je slično druženju sa vašim omiljenim trenerom, najpametnijim profesorom, najžešćim motivatorom, najljubaznijim prijateljem, najdubljim saveznikom i – naravno – najvećim Gunijem od svih“, rekao je Spilberg.

“Bio je sav detinjast. Svim srcem. Sve vreme. Ne mogu da verujem da ga nema, ali njegov hrapavi, srdačni smeh ostaće sa mnom zauvek”.

IN MEMORIAM: Žika Bogdanović

U subotu, 03. aprila preminuo je Žika Bogdanović (1932-2021), pisac, novinar, urednik, prevodilac, teoretičar i izdavač, prenosi Art-Anima.

Zika Bogdanovic

Tokom višedecenijske karijere bavio se novinarstvom, kao reporter u agenciji Tanjug, bio je i filmski kritičar Borbe, za NIN je pisao televizijske kritike, da bi kasnije u ovom nedeljniku bio i urednik Kulturne rubrike. Uslediće pozicija direktora i glavnog urednika Izdavačkog zavoda Jugoslavija, a od 1981. do 1990. godine naći će se na funkciji direktora Jugoslovenske kinoteke.

Tokom rada u Izdavačkom zavodu Jugoslavija oživeo je međuratnu ediciju „Plava ptica“ u kojoj su, između ostalog, objavljena brojna dela fantastike. Zajedno sa Zoranom Živkovićem osnivač je kultnih edicija žanrovske književnosti „Kentaur“ i „Polaris“, koje su brojem objavljenih naslova, kvalitetom, tiražima i ukupnim uticajem na široko čitalaštvo, ostale do sada bez premca.

Bogdanovićev časopis „Pegaz“ prvi je časopis koji se od 1974. bavio teorijom i istorijom stripa, a značajan deo bio je posvećen kritici i promociji naučnofantastičnih ostvarenja devete umetnosti.

Bogdanović je i kao prevodilac dao doprinos predstavljanju velikana književne fantastike domaćoj publici, prevodeći dela Artura Klarka, Isaka Asimova, Stanislava Lema, Dž.R.R. Tolkina i drugih.

Takođe, autor je velikog broja romana, pripovetki, zbirki poezije, putopisa, eseja i monografija. Neki od njegovih romana su: Protomajstor Vavilonske kule, Minotaurov san, Odisej ponovo na putu, sa Penelopom…

Kao direktor i glavni urednik Izdavačkog zavoda Jugoslavija izdao je tri kapitalne knjige Džinovi, Vile i Vilenjaci i Patuljci, koje su ostavile neizbrisiv trag u razvoju srpske fantastične ilustracije.

Za rad na polju strip teorije dobio je nagrade „Andrija Maurović“, „Maksim“ i povelju Vitez od duha i humora.

Za doprinos promociji fantastike Žika Bogdanović je 2016. godine dobio nagradu „Art-Anima“.

IN MEMORIAM: Tatjana Jambrišak

Kako je poslednjeg dana marta objavila zabrebačko udruženje SFera u Zagrebu je iznenada preminula jedna od utemeljiteljica časopisa i prva nakladnica Ubiqa, jedna od vodećih hrvatskih spisateljica, urednica i prevoditeljica znanstvene fantastike TATJANA (TANJA) JAMBRIŠAK.

Tatjana Jambrišak

Vijest je utoliko šokantnija što dolazi unutar pandemijske godine u kojoj je preminula i Milena Benini, a tešku bolest preživio Aleksandar Žiljak, čime je nanesen udarac samim kreativnim temeljima hrvatskoga SF-a.

Tatjana Jambrišak (Zagreb, 25. 1. 1965. – Zagreb, 31. 3. 2021.) bila je prevoditeljica, pjesnikinja i žanrovska prozaistica te peterostruka dobitnica Nagrade SFERA (1996, 1998, 2002, 2003, 2008). Svoje radove objavljivala je, počevši od 1989. godine, u žanrovskim časopisima (Futura, Alef, Ubiq) te zbirkama priča hrvatskih autora u izdanju SFere. Bila je članica Hrvatskog društva pisaca i Društva hrvatskih književnih prevodilaca.

Diplomirala je 1990. njemački i engleski jezik i književnost na Filozofskom fakultetu u Zagrebu. Pisala je kratke priče, novele, pjesme, putopise i lirsku prozu. Kao pripadnica pionirskog naraštaja književnika aktivnih na internetu, dobar dio svog opusa prvo je objavila na svojim blogovima Čarobni brijeg i Slova iz snova, razvivši prozno-poetsku formu na razmeđu lirske proze, priče i mikroeseja. Te je tekstove probrala u više hibridnih prozno-poetskih knjiga proze, pjesama, dnevničkih i lirskih zapisa: Slova iz snova (2007), Nikad bivša (pjesme, 2007), Blogomdana (2007), Šaputanja (ili, moćno: raspredanje i rodne razlike) (2011), Zazubice (2015) i Zagrijana, tmasta krv (pjesme, 2016). Svoje SF priče tiskala je u knjigama Duh novog svijeta (2003), Sjaj (2009) i 28 milijuna sunaca (2013), a putopise u knjizi Plutanja (2011). Njezina priča “Duh novog svijeta”, nagrađena Nagradom SFERA, ostaje kanonskim primjerkom feminističkog pisanja u hrvatskog znanstvenoj fantastici.

Uz Darka Macana i Aleksandra Žiljka te Milenu Benini najvažnije ime koje se 1990-ih pojavilo na hrvatskoj SF sceni, u Društvu za znanstvenu fantastiku Sfera aktivna je od 1987., a SF objavljuje od 1989. u Alefu, Futuri i drugdje. Nakon što je Darko Macan pokrenuo godišnje zbirke hrvatskog SF-a i uredio prve dvije, pridružila mu se te od 1998. do 2018. uredila, u tzv. SFeraKonskom nizu, 21 godišnju zbirku (od 2002. s Darkom Vrbanom, a poslije s Ivanom Delač), obilježivši kao urednica razvoj hrvatske spekulativne fikcije i stasanje mladih pisaca kroz puna tri desetljeća. Njezin doprinos u oblikovanju žanrovske scene bio je i veći jer je kao vlasnica poduzeća Mentor d.o.o. djelovala kao nakladnica SFerinih zbirki, knjiga domaćih pisaca, ali i časopisa Ubiq (za što je, kao nakladnica, 2011. primila Europsku nagradu za znanstvenu fantastiku – ESFS Award) te brojnih strip izdanja Darka Macana, prije svega časopisa Q strip. Kao prevoditeljica potpisala je stotinjak izdanja, a najzapaženiji su joj prijevodi klasika suvremene strip umjetnosti Maus Arta Spiegelmana, Balada o Halo Jones Alana Moorea i Jimmy Corrigan: najbistrije dijete na svijetu Chrisa Warea. Bavila se i računalnom 3D ilustracijom.

IN MEMORIAM: Jafet Koto

Glumac Jafet Koto, poznat po ulogama u filmu o Džejmsu Bondu „Živi i pusti druge da umru“ preminuo je u 82. godini. Kotova supruga Tesi Sinahon objavila je vest na Fejsbuku, napisavši da je šokirana i ožalošćena smrću svog dugogodišnjeg partnera.

Yaphet Kotto

Koto je rođen 15. novembra 1939. godine u Njujorku, a glumom je počeo da se bavi sa 16 godina. Tokom svoje karijere imao je nekoliko veoma zapaženih uloga. U filmu Živi i pusti druge da umru iz 1973. godine, glumio je korumpiranog karipskog diktatora dr Kanangu naspram Rodžera Mura u ulozi Džejmsa Bonda.

Šest godina kasnije ostvario je zapaženu ulogu u naučnofantastičnom hororu Osmi putnik, kao tehničar Denis Parker, a 1987. godine se pojavio zajedno sa Arnoldom Švarcenegerom u ostvarenju Trkač.

IN MEMORIAM: Mira Furlan

Glumica Mira Furlan preminula je u 66. godini, posle duge bolesti. Vest o smrti glumice objavljena je na njenom zvaničnom sajtu. Glumila je u brojnim jugoslovenskim filmovima, a tokom devedesetih godina svoju karijeru je nastavila u Sjedinjenim Državama, gde je, između ostalog, glumila u poznatim TV serijama „Vavilon 5“ i „Izgubljeni“.

Mira Furlan

Mira Furlan je preminula u sredu 20. januara, a autor serije Vavilon 5 Majkl Stražinski je na društvenim mrežama objavio da je njeno zdravlje duže vreme u lošem stanju, ali “nadali su se da će se poboljšati”.  

1993. godine je u seriji Vavilon 5 tumačila ulogu vanzemaljske ambasadorke Delen, što ju je proslavilo u SAD. U “Izgubljenima” je imala rolu Danijele Ruso.

Bila je i u tv-serijama: “Sheena ” (2000),  “Night Stalker (2005)”,  “Just Add Magic” (2015)

Prošle godine igrala je Evelin ‘Von’ Odaru u tv-seriji “Space Command” (2020).

Glas je pozajmljivala raznim likovima u animiranim tv-serijama, ali i video-igrama, kao što su: Spider-Man: The Animated Series (1997), Elite: Dangerous (2014), “Beyond Blue” (2020),

Inače, kada je prvobitno objavljeno usredu da je Mira Furlan preminula – te vesti su u SAD odbačene kao lažne, pa su čak njeni predstavnici, dan kasnije, potvrdili da glumica nije umrla. Ipak, na Fejsbuk i Tviter nalogu njenog dugogodišnjeg prijatelja Majkla Stražinskog tužna vest je i dalje važila kao činjenica.

IN MEMORIAM: Džeremi Bulok (aka Boba Fet)

Britanski glumac Džeremi Bulok, koji je tumačio lik Bobe Feta u prva tri dela “Ratova zvezda”, preminuo je u 75. godini.

Džeremi Bulok

Kako prenosi Varajeti, glumac je preminuo od komplikacija izazvanih Parkinsonovom bolešću.

“Preminuo je okružen porodicom u bolnici, nakon borbe sa Parkinsonovom bolešću. Imao je dugu i uspešnu karijeru, dužu od 45 godina. Bio je veoma privržen svojoj porodici, neverovatno će da nam nedostaje svima”, naveli su njegovi agenti u zvaničnom saopštenju.

Osim u Ratovima zvezda, Bulok je još glumio i u ostvarenjima poput “The Newcomers”, “Octopussy” i “Doctor Who”.

Preminuo Dejvid Prouz – prvi Dart Vejder

Britanski glumac Dejvid Prous, poznat po tome što je igrao Darta Vejdera u prva tri filma trilogije „Zvezdani ratovi“, američkog reditelja Džordža Lukasa, preminuo je, nakon kraće bolesti, u 86. godini.

Šampion u dizanju tegova, bodibilder i glumac, Dejvid Prous, zahvaljujući impozantnoj figuri visine 201 santimetar, bio je idealan za ulogu Darta Vejdera. Ipak, producenti su se odlučili da drugi glumac bude glas iza mračnog gorostasa.

David Prowse - Darth Vader

Smrt Dejvida Prousa potvrdio je njegov agent Tomas Bouvington za Holivud riporter, kao i u objavi na Tviteru.

Osim toga što je igrao Darta Vejdera u epizodama četiri, pet i šest franšize Zvezdani ratovi, Prous će ostati upamćen i po tumačenju Frankenštajna u tri ostvarenja: Kazino Rojal (1967), The Horror of Frankenstein (1970) i Frankenstein and the Monster From Hell (1974).

U Paklenoj pomorandži (1971) Stenlija Kjubrika Prous se pojavio kao mišićavi član posluge Frenka Aleksandera. Zahvaljujući ovoj ulozi zapazio ga je Džordž Lukas i usledio je angažman u Zvezdanim ratovima.

Dejvid Prous rođen je 1. jula 1935. godine u engleskom gradu Bristolu. Pogrešno mu je dijagnostikovana tuberkuloza kolena zbog čega je kao dečak longetu nosio čak četiri godine. Ispostavilo se da boluje od osteoartritisa.

Uprkos tome takmičio se za titulu mistera univerzuma 1960. godine, pre nego što je od 1962. do 1964. tri godine zaredom bio šampion u bodibildingu.

Kao 50-godišnjak i dalje je mogao da podigne 317 kilograma iz tzv. dedlifta. 

IN MEMORIAM: Šon Koneri

Ser Šon Koneri, prvi glumac koji je tumačio lik legendarnog agenta Džejmsa Bonda, preminuo je u 91. godini. Višestruko nagrađivani škotski glumac bio je najpoznatiji upravo po ulozi britanskog tajnog agenta 007 i prvi je tu ulogu doneo na veliko platno. 

Šon Koneri kao Džejms Bond

Pojavio se u sedam filmova o poznatom špijunu, a kraljica ga je 2000. godine proglasila vitezom u palati Holirud.

Porodica je potvrdila da je slavni glumac preminuo na Bahamima. Njegov sin Džejson, rekao je, kako prenosi Bi-Bi-Si, da je Koneri „preminuo u snu, nakon što se neko vreme nije osećao dobro”.

Filmski i pozorišni glumac, rođen je 25. avgusta 1930. godine u siromašnoj četvrti u Edinburgu.

Izbačen je iz škole u 15. godini, pa se pridružio britanskoj ratnoj mornarici, a po napuštanju vojske posvetio se bodi bildingu, pa je povremeno dobijao priliku da reklamira kupaće gaćice.

Radio je i kao fizički radnik, zidar, spasilac na plaži, model na Akademiji likovnih umetnosti. Sa 20 godina predstavljao je Škotsku na takmičenju za „Mister Univerzuma” i osvojio treće mesto.

U pozorištu je debitovao u Londonu već 1951. godine, a tri godine kasnije stiže i na televiziju. Prvu značajniju ulogu na filmu je ostvario 1958. godine u filmu Another Time, Another Place u kome mu je partnerka bila Lana Tarner. 

I pored više zapaženih uloga, Koneri je bio relativno nepoznat sve dok nije izabran za ulogu tajnog agenta Džejmsa Bonda, u seriji filmova zasnovanih na romanima Ijana Fleminga.

Odabrali su ga čitaoci dnevnog lista Dejli ekspres, a ne kako kaže legenda da su ga producenti slučajno spazili kroz prozor dok je koračao „poput pantera” i odmah zarobili. Fleming se, kažu, svim snagama borio da on ne dobije glavnu ulogu.

Prvi film iz serijala o britanskom tajnom agentu bio je Dr. No (1962.), usledili su: Iz Rusije s ljubavlju (1963.), Goldfinger (1964.), Operacija Grom (1965.), Samo dvaput se živi (1967.) i Dijamanti su večni (1971.) Godine 1981. vratio se ulozi Džejmsa Bonda u filmu Nikad ne reci nikad, i više nikad nije bio slavni agent. 

Očigledno da je Šon Koneri imao stila i harizme potrebne za ulogu Bonda, međutim, ono što ser Koneri nije imao je bila kosa. Legendarni glumac je počeo da gubi kosu još kao dvadesetogodišnjak i već od prvog filma iz serijala o Bondu je morao da nosi periku.

Uloga irskog policajca Malonea u filmu Nedodirljivi (1987) doneće mu Oskara i Zlatni globus, a uloga oca poznatog arheologa u filmu Indijana Džons i poslednji krstaški pohod (1989) samo nominaciju za pomenute nagrade. Igrao je i u Zarozu, Gorštaku… Filmsku karijeru Šon Koneri je završio odbijanjem uloge Gandalfa u Gospodaru prstenova, uz opasku da „idioti sada snimaju filmove u Holivudu”.

Priznanje za životno delo dodeljeno mu je 2006. godine. Ser Koneri se okušao i kao producent.

Magazin Pipl ga je 1995. godine proglasio za najseksipilnijeg živog muškarca na planeti, na šta je Koneri uzvratio rečima: „Hvala bogu, sve je dobro dok nisam najprivlačniji mrtav muškarac”. Već naredne godine, časopis Empajer ga je smestio na sedmo mesto najprivlačnijih filmskih zvezda svih vremena. Ispred njega su od muškaraca bili samo Džoni Dep i Robert Redford.

Ženio se dva puta – prvi put sa Dajanom Silentom, sa kojom ima sina Džejsona koji je takođe glumac, a drugi sa slikarkom Mišel Rokenburn. Šon Koneri se povukao sa filma u aprilu 2011. godine.